ข้อควรทราบก่อนใช้วัคซีน

 

ข้อควรทราบก่อนใช้วัคซีน
 
๑. ทำวัคซีนให้แก่สัตว์ที่มีสุขภาพสมบุรณ์แข็งแรง และไม่เป็นโรคเท่านั้น
๒. ศึกษารายละเอียด การเก็บรักษาและการทำวัคซีน ตามคำแนะนะเฉพาะของวัคซีนแต่ละชนิด เพื่อให้วัคซีนมีประสิทธิภาพสูงสุด
๓. ให้ใช้วัคซีนตามคำแนะนำของสัตวแพทย์เท่านั้นในกรณีเกิดโรคระบาดในท้องที่นั้นหรือใกล้เคียง
๔. ต้องให้วัคซีนซ้ำเมื่อหมดระยะเวลาความคุ้มโรคของวัคซีนแตะละชนิด
๕. ห้ามนำวัคซีนที่เสื่อมสภาพ หมดอายุ มีการปนเปื้อน หรือสีของวัคซีนเปลี่ยนมาใช้
๖. การใช้วัคซีนในแม่พันธุ์ สามารถถ่ายทอดภูมิคุ้มกันให้ลูกได้ในระยะแรกเกิด
๗. ต้องทราบว่าวัคซีนใช้ป้องกันก่อนเกิดโรค มิใช่ยาที่รักษาเมื่อเป็นโรคแล้ว การป้องกันโรคจึงต้องมีการจัดการฟาร์มที่ดีด้วย
 
 รูปแบบของวัคซีน
วัคซีนที่กรมปศุสัตว์ผลิตสำหรับป้องกันโรคต่างๆ มี ๒ รูปแบบ คือ
๑. วัคซีนบรรจุขวดแบบน้ำหรือน้ำมันพร้อมฉีด วัคซีนแบบนี้ก่อนใช้ให้เขย่าขวดวัคซีนผสมเป็นเนื้อเดียวกันแล้วใช้เข็มฉีดยาดูดออกมาใช้ได้ทันที วัคซีนบรรจุขวดแบบน้ำหรือน้ำมัน
๒. วัคซีนทำแห้ง วัคซีนแบบนี้จะมี ๒ ส่วน คือตัววัคซีนลักษณะแห้งอยู่ในขวดสูญญากาศ และขวดน้ำยาละลายแยกต่่างหาก เมื่อจะใช้ต้องนำมาผสมกัน
วัคซีนทำแห้ง การปฏิบัติก่อนใช้วัคซีน
๑. ต้มเข็มและกระบอกฉีดยาในน้ำสะอาดให้เดือดนาน ๑๕ นาที แล้วคอยให้เย็น ห้ามแช่ในน้ำยาฆ่าเชื้อโรคหรือใช้เข็มและกระบอกฉีดยาพลาสติก ปราศจากเชื้อสำเร็จรูปพร้อมใช้
๒. ก่อนใช้ต้องเขย่าให้เข้ากันดีทั้งวัคซีนชนิดน้ำหรือน้ำมัน และวัคซีนทำแห้งที่ต้องละลายด้วยน้ำยาละลาย
๓. ควรนำขวดวัคซีนชนิดน้ำมันออกจากตู้เย็นก่อนใช้ประมาณครึ่งชั่วโมงเพื่อฉีดได้ง่ายขึ้น
๔. ใช้สำลีชุปแอลออฮอล์ เช็ดจุกยางและคอขวดวัคซีนและขวดน้ำยาละลายก่อนแทงเข็มเพื่อทำความสะอาดและฆ่าเชื้อจุลินทรีย์
 
การปฏิบัติหลังใช้วัคซีน
๑. หลังจากใช้วัคซีนแล้ว นำเข็มและกระบอกฉีดยาไปต้มฆ่าเชื้อ ส่วนขวดบรรจุวัคซีนที่ใช้แล้วให้เปิดจุกแล้วนำไปต้ม หรือเผา หรือแช่น้ำยาฆ่าเชื้อก่อนนำไปทิ้ง
๒. สัตว์บางตัวอาจเกิดการแพ้วัคซีนหลังฉีดวัควซีน จึงควรรอสังเกตอาการประมาณ ๑ ชั่วโมง ภายหลังฉีดวัคซีนแล้ว ถ้ามีอาการแพ้ให้รักษาด้วยแอดรีนาลีน ๐.๕ - ๑ มก. ต่อน้ำหนัก ๕๐ กก. หรือแอนติฮีสตามีน ๐.๕-๑ มก. ต่อน้ำหนัก ๑ กก.
๓. ล้างมือให้สะอาดภายหลังทำวัคซีน
 
ข้อควรระวังที่สำคัญ
๑. อย่าให้วัคซีนถูกความร้อนและแสงแดด
๒. วัคซีนทำแห้งที่ต้องผสมกับน้ำยาละลาย เมื่อผสมแล้วต้องใช้ให้หมดภายใน ๒ ชั่วโมง และแช่เย็นตลอดเวลา
๓. ห้ามใช้วัคซีนชนิดน้ำที่มีการแยกชั้นน้ำวัควัคซีนที่ก้นขวด
๔. ควรระวังเรื่องความสะสอาดของอุปกรณ์และตำแหน่งที่ฉีด
๕. ระวังอย่าให้วัคซีนเข้าตาของคน
 
ตำแหน่งบนตัวสัตว์ทีจะใช้วัคซีน
โค กระบือ แพะ แกะ
๑. การฉีดวัคซีนเข้ากล้ามเนื้อ จะทำบริเวณกล้ามเนื้อหนาๆ มี ๒ บริเวณ คือ
   ๑.๑ บริเวณที่เป็นสามเหลี่ยมที่คอ ด้านหน้าซ้ายหรือขวาของขาหน้า
   ๑.๒ บริเวณลาดบั้นท้ายสะโพก ด้านซ้ายหรือขวา
๒. การฉีดวัคซีนเข้าใต้ผิวหน้ง จะทำบริเวณที่มีการเคลื่อนไหวมากๆ มี ๒ บริเวณ คือ
   ๒.๑ บริเวณที่เป็นสามเหลี่ยมที่คอ ด้านหน้าซ้ายหรือขวาของขาหน้า
   ๒.๒ บริเวณด้านหลังของขาหน้า ด้านซ้ายหรือขวา
 
สุกร
๑. การฉีดวัคซีนเข้ากล้ามเนื้อ
   ๑.๑ บริเวณคอหลังใบหู แทงตั้งฉากกับเบริเวณที่ฉีด
   ๑.๒ บริเวณด้านในของโคนขาหลัง วิธีนี้ใช้กับสุกรเล็ก
๒. การฉีดวัคซีนเข้าใต้ผิวหนัง บริเวณเกียวกับ ๑.๑ แต่แทงปลายเ็มลงล่าง
๓. ใช้เข็มเบอร์ ๒๐ ยาว ๑ นิ้ว
 
สัตว์ปีก
๑. ฉีดเข้ากาล้ามเนื้อ ใช้เข็มเบอร์ ๒๑ ยาวครึ่งนิ้ว
   ๑.๑ บริเวณกล้ามเนื้อหน้าอก
   ๑.๒ บริเวณโคนขาหลัง แต่ต้องระวังเนื่องจากล้ามเนื้อขาหลังมีเส้นประสาทใหญ่พาดผ่าน
๒. ฉีดเข้าใต้ผิวหนัง : บริเวณหลังคอใช้เข็มเขบอร์ ๒๑ ยาวครึ่งนิ้ว
๓. หยอดตา : ดึงหนังตาล่าง หยดวัคซีนด้วยหลอดหยดลงที่ตา
๔. หยอดจมูก : ใช้นิิ้วมือปิดจมูกข้างหนึ่งแล้วหยอดวัคซีนที่รูจมูกข้างที่เหลือ เมื่อไก่สูดวัคซีนแล้วจึงปล่อยนิ้ว
๕. แทงปีก : ใช้เข็มรูปส้อมจุ่มวัคซีนในขวด แทงที่พังผืดของปีกระหว่างเส้นเลือด
 

 

   
   
   

 

 

ที่มา : สำนักเทคโนโลยีชีวภัณฑ์สัตว์