รู้ทันโรคไข้สมองอักเสบจากเชื้อนิปาห์ไวรัส ป้องกันได้ ลดความเสี่ยงต่อคนและสัตว์
โรคไข้สมองอักเสบจากเชื้อนิปาห์ไวรัส (Encephalitis: Nipah virus)
เป็นโรคติดต่อร้ายแรงจากสัตว์สู่คน จัดอยู่ในกลุ่มโรคอุบัติใหม่ที่มีความรุนแรงสูง ส่งผลกระทบต่อระบบทางเดินหายใจและระบบประสาท และอาจทำให้เสียชีวิตได้ หากไม่ได้รับการป้องกันและควบคุมอย่างเหมาะสม
เชื้อนิปาห์ไวรัสคืออะไร
เชื้อนิปาห์ไวรัสเป็นไวรัสในตระกูล Paramyxoviridae สามารถติดต่อจากสัตว์สู่คน และเป็นสาเหตุสำคัญของโรคไข้สมองอักเสบในมนุษย์
วงจรการติดต่อ
ค้างคาวผลไม้ ถือเป็นแหล่งรังโรคตามธรรมชาติ โดยเชื้อสามารถถูกขับออกมากับ ปัสสาวะ น้ำลาย มูลค้างคาว ซึ่งอาจปนเปื้อนในสิ่งแวดล้อม อาหาร หรือน้ำดื่ม
ค้างคาวผลไม้ → สัตว์เลี้ยง
สัตว์ เช่น สุกร ม้า แพะ แกะ สุนัข และแมว อาจติดเชื้อจากการสัมผัสหรือกินอาหาร/น้ำที่ปนเปื้อนสารคัดหลั่งของค้างคาว
สัตว์ติดเชื้อ → คน
คนสามารถติดเชื้อจากการสัมผัสโดยตรงกับสารคัดหลั่งของสัตว์ป่วย เช่น เลือด ปัสสาวะ น้ำลาย หรือสารคัดหลั่งจากทางเดินหายใจ
อาการของโรค
ในสัตว์ (เช่น สุกร)
มีไข้สูง ไอเสียงดัง หายใจลำบาก และอาจแสดงอาการทางระบบประสาท
ในคน
มีไข้ ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย ไอ หายใจลำบาก และในรายรุนแรงอาจเกิดสมองอักเสบ ชัก หมดสติ หรือเสียชีวิต
การป้องกันภายในฟาร์ม
การจัดการด้านความปลอดภัยทางชีวภาพ (Biosecurity) เป็นหัวใจสำคัญ ได้แก่
1. ป้องกันไม่ให้สัตว์สัมผัสค้างคาว หรือกินผลไม้ที่ตกหล่นและอาจปนเปื้อนสารคัดหลั่ง
2. ควบคุมความสะอาดโรงเรือน อาหาร และแหล่งน้ำ
ผู้ปฏิบัติงานในฟาร์มควรสวมอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล เช่น ถุงมือ หน้ากาก และรองเท้าบูท
3. หากพบสัตว์ป่วยผิดปกติหรือต้องสงสัยติดเชื้อ ให้รีบแจ้งเจ้าหน้าที่ปศุสัตว์ทันที
การป้องกันสำหรับประชาชน
ประชาชนทั่วไปสามารถลดความเสี่ยงได้โดย
1. หลีกเลี่ยงการสัมผัสค้างคาวหรือสัตว์ป่าที่ไม่ทราบแหล่งที่มา
2. ล้างผักและผลไม้ให้สะอาดก่อนรับประทาน
ปรุงเนื้อสัตว์ให้สุกทุกครั้งก่อนบริโภค
3. หลีกเลี่ยงการสัมผัสสัตว์ป่วยหรือซากสัตว์โดยไม่ใช้อุปกรณ์ป้องกัน
ร่วมกันเฝ้าระวัง เพื่อความปลอดภัยของทุกคน
โรคไข้สมองอักเสบจากเชื้อนิปาห์ไวรัสเป็นภัยเงียบที่สามารถป้องกันได้ หากเกษตรกรและประชาชนให้ความสำคัญกับสุขอนามัย การจัดการฟาร์มที่ถูกต้อง และการเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่อง
การร่วมมือกันของทุกภาคส่วนจะช่วยลดความเสี่ยงของการระบาด ปกป้องสุขภาพของคนและสัตว์ และสร้างความมั่นคงด้านสาธารณสุขและปศุสัตว์อย่างยั่งยืน
**************
ภาพประชาสัมพันธ์โดย สำนักงานปศุสัตว์อำเภอนิคมพัฒนา
เรียบเรียงข้อมูลโดย กลุ่มยุทธศาสตร์และสารสนเทศการปศุสัตว์ สำนักงานปศุสัตว์จังหวัดระยอง
ประชาสัมพันธ์ข้อมูล ตามแผนงานที่ 3 ส่งเสริมองค์ความรู้ด้านปศุสัตว์แก่เกษตรกรและประชาชนทั่วไป ภายใต้แผนปฏิบัติการขับเคลื่อนนโยบายกรมปศุสัตว์ระดับพื้นที่จังหวัดระยอง (DLD-C Rayong) ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
กรมปศุสัตว์